Służebność przesyłu

Zadbaj o bezpieczeństwo swojej nieruchomości

Czym jest służebność przesyłu?

Służebność przesyłu to prawo, które pozwala przedsiębiorstwom korzystać z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do budowy, utrzymania i eksploatacji infrastruktury przesyłowej. Dotyczy to m.in.:

• linii energetycznych i słupów energetycznych,
• wodociągów i kanalizacji,
• gazociągów,
• światłowodów i sieci telekomunikacyjnych,

Dlaczego warto ustanowić służebność?

Ustanowienie służebności przesyłu pozwala:

• uzyskać wynagrodzenie za ustanowienie służebności.
• jasno określić zakres korzystania z nieruchomości,
• zabezpieczyć prawa właściciela działki,
• uniknąć sporów i niepewności prawnej,
• uregulować dostęp przedsiębiorstwa do urządzeń przesyłowych,

Właściciel nieruchomości może również dochodzić roszczeń za bezumowne korzystanie z gruntu, jeżeli przedsiębiorstwo przez lata korzystało z nieruchomości bez podstawy prawnej. W wielu przypadkach możliwe jest uzyskanie zarówno wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, jak i rekompensaty za bezprawne korzystanie z działki za okres ostatnich 6-ciu lat.

Co się stanie, jeśli nie uregulujesz kwestii służebności przesyłu?

Wielu właścicieli nieruchomości przez lata nie podejmuje żadnych działań wobec przedsiębiorstw, które korzystają z ich działek. Dotyczy to sytuacji, gdy na nieruchomości znajdują się m.in. słupy energetyczne czy linie wysokiego napięcia, a przedsiębiorstwo nie posiada ustanowionej służebności przesyłu ani innej podstawy prawnej do korzystania z gruntu.

Brak reakcji może prowadzić do poważnych konsekwencji.

Jeżeli przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości w sposób trwały i widoczny przez odpowiednio długi czas, może dojść do zasiedzenia służebności przesyłu. W praktyce oznacza to, że po upływie 20 lub 30 lat (w zależności od dobrej lub złej wiary przedsiębiorstwa) firma może nabyć prawo do korzystania z Twojej nieruchomości praktycznie za darmo.

Skutkiem bierności właściciela może być:

• utrata możliwości żądania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu,
• brak możliwości dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
• brak wpływu na zakres ustanowionej służebności
• obowiązek tolerowania obecności urządzeń przesyłowych na działce,
• spadek wartości nieruchomości i ograniczenia w jej zabudowie lub sprzedaży.

W efekcie przedsiębiorstwo uzyskuje służebność przesyłu za darmo bez konieczności zapłaty wynagrodzenia właścicielowi, mimo że przez lata korzystało z prywatnego gruntu.
Dlatego tak ważne jest odpowiednio wczesne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości. Podjęcie działań przed upływem terminów zasiedzenia pozwala skutecznie zabezpieczyć swoje prawa, dochodzić należnego wynagrodzenia oraz uniknąć sytuacji, w której przedsiębiorstwo nabędzie służebność kosztem właściciela nieruchomości.

Przełomowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/16 a roszczenia za służebność przesyłu – dlaczego warto działać teraz?

W dniu 11 grudnia 2018 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. P 10/16. Trybunał uznał, że przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogły nabywać przez zasiedzenie – przed 3 sierpnia 2008 r. – służebności przesyłu. Wskazano, że wcześniejsza praktyka sądów zbyt mocno ograniczała prawo własności i naruszała zasadę pewności prawa.

Wyrok ten, wraz z powołaną przez Trybunał Konstytucyjny argumentacją, zmienia dotychczasowe podejście w tego typu sprawach. Zgodnie z tym Wyrokiem, do zasiedzenia służebności przesyłu może dojść dopiero w 2028 roku lub – w przypadku zasiadywania nieruchomości przez przedsiębiorstwo w złej wierze – w 2038 roku. Dzięki temu właściciele nieruchomości mogą dochodzić roszczeń za bezumowne korzystanie z ich gruntów przez przedsiębiorstwa przesyłowe. Mogą oni żądać m.in. wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu oraz zapłaty za wcześniejsze korzystanie z nieruchomości. W niektórych sytuacjach możliwe jest także wznowienie wcześniej zakończonych spraw oraz kwestionowanie zarzutu zasiedzenia podnoszonego przez przedsiębiorstwa.

Skutki wyroku Trybunału w sprawie P 10/16 powodują, że jest to szczególnie korzystny moment na dochodzenie przysługujących właścicielowi gruntu roszczeń. Zwłoka może prowadzić do przedawnienia części roszczeń i faktycznego zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa. Dlatego właściciele gruntów powinni rozważyć podjęcie działań już teraz, zwłaszcza gdy urządzenia przesyłowe znajdują się na nieruchomości od wielu lat bez formalnego uregulowania.